Antalya Müzesi Müdürlüğü

MELANIPPE

MELANIPPE

Melanippe kenti, Kumluca ili Mavikent Beldesi’nde Karaöz koyundan 3 km. uzaklıktaki yarımada üzerinde yer alan küçük bir kıyı yerleşimidir.   Burası iki kaya ucunun arasına sıkışmış, genişliği 25 metreyi aşmayan, korunaklı doğal bir limandır.

İ.Ö. 500 civarında yazan Miletos’lu Hekataios’a göre Melanippe Lykia sınırında, Pamphylia Bölgesi içinde bir Yunan kolonisidir. Fakat günümüzde Likya Birliği üyesi Gagai’ye bağlı her dönemde küçük ve önemsiz bir yerleşim olduğu bilinmektedir. Kentin adı Yunanca olup melas (siyah) ve hippos (at) sözcüklerinden türetilmiştir. Kent hakkında çok fazla bir bilgi yoktur. Roma Dönemi’nde Yunanca kaleme alınmış bir bahriye kitabında (Stadiasmus Maris Magni) Melanippe Gagai’dan 60 stadia (11 km), Gelidonya Burnu’ndan ise 30 stadia (5,5 km) uzaklıkta gösterilmektedir.

Helenistik ve Roma dönemlerinde önemini yitiren kent Gagai kentinin denetimi altına girmiş olmalıdır. Kiliseler ve diğer yapılardan anlaşılan Bizans Döneminde tekrar eski önemine kavuşmuştur. Ortaçağda Sanctus Stephanus / Hagios Stephanos ismini almıştır. Bu ad kente limanın kuzeybatısında düzlük bir alanda Aziz Stephanos için yapılmış olan ve temelleri hala ayakta duran üç nefli bir kiliseden dolayı verilmiş olmalıdır. Burası İ.S. 1400 civarında Yunanca kaleme alınmış olan bir eserde hem Hagios Stephanos, hem de Karozi adı altında anılmaktadır. Piri Reis’in 1521 yılında hazırladığı bahriye kitabında liman için artık sadece Karaöz adı kullanılmaktadır.

Melanippe yerleşiminin konumlandığı tepelik alan yaklaşık 300x100 metrelik bir alana sahiptir ve üç taraftan surla çevrilmiştir. Limanın güneyinden, batı yönünde tepeye çıkan bir patika bulunmaktadır. Güney taraftaki surların dışına yapılmış dikdörtgen planlı bir kulenin yanında giriş kapısı yer almaktadır. Bu kısımdaki sur yapısı oldukça iyi korunmuştur. Yerleşimin en iyi korunan yapıları kuzey taraftadır. Genelde iki kattan oluşan özel konutların alt katları tonozlu sarnıçlarla donatılmıştır. Bu alanda, sarp bir kayalığın üzerine inşa edilmiş bir konutun içindeki tuvalet sistemi oldukça dikkat çekicidir. Yerleşim alanında görülen yapıların çoğunluğu Bizans Dönemi’ne aittir. Yapılar arasında yer alan sokaklar arasındaki genişlik 2 metre kadardır. Yerleşimde biri limanda diğeri tepede olmak üzere iki kilise bulunmaktadır. Tepedeki kilisenin apsisi ve kuzey pastaphoriası sağlamdır. Üç nefli olduğu anlaşılmaktadır. Buradaki yapı limanın kenarında yer alan Hagios Stephanos Kilisesinden daha küçüktür. Ayrıca, Tepedeki bazilikanın güneyinde, yerleşim alanının içinde ana kayaya oyulmuş işlikler bulunmaktadır.